Wyrok dotyczy sporu między wykonawcą robót budowlanych ((...) sp. z o.o.) a zamawiającym (Skarb Państwa) o karę umowną za rzekome opóźnienie w wykonaniu umowy. Zamawiający naliczył karę umowną w wysokości 28.501,18 zł za 5 dni opóźnienia, jednak Sąd oddalił powództwo w całości, uznając że nie było podstaw do naliczenia kary.
Najważniejsze ustalenie dla sprawy BIAP znajduje się w uzasadnieniu wyroku:
"Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Sąd doszedł do przekonania, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Sądu strona powodowa nie wykazała, że doszło do spełnienia przesłanek uzasadniających obciążenie pozwanego karą umowną przewidzianą w umowie łączącej strony." [Sąd Rejonowy w Toruniu, V GC 580/21, 24.02.2023]
W kontekście BIAP: Podobnie jak w analizowanym przypadku, INMEX podpisał protokół odbioru bez zastrzeżeń, co stanowi potwierdzenie należytego wykonania umowy zgodnie z jej zakresem.
Sąd dokonał fundamentalnego rozróżnienia między drobnymi uchybieniami a faktycznym niewykonaniem przedmiotu umowy:
"W ocenie Sądu jednak powyższe nie stanowiło o «opóźnieniu w wykonaniu przedmiotu umowy», a właśnie za to powód domagał się kary umownej. [...] Nieprzedłożenie tej dokumentacji w określonym terminie, tj. «do dnia zgłoszenia gotowości do odbioru końcowego», nie stanowiło zatem o opóźnieniu w wykonaniu przedmiotu umowy." [Sąd Rejonowy w Toruniu, V GC 580/21, 24.02.2023]
Zastosowanie dla BIAP: To kluczowe rozróżnienie wspiera argument, że brak funkcji "elastycznego definiowania palet" (która nie była w umowie) nie stanowi o niewykonaniu umowy. BIAP dostarczył stanowisko zgodne z umową - do produkcji 3 typów palet.
Sąd podkreślił, co stanowi istotę umowy o roboty budowlane:
"Niezależnie nawet od powyższego, Sąd stoi na stanowisku, że w przypadku umowy o roboty budowlane, przedmiotem takiego kontraktu jest przede wszystkim oddanie przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej (art. 647 k.c.). Umowa może oczywiście nakładać na wykonawcę pewne poboczne obowiązki, choćby w zakresie dostarczenia pewnej dokumentacji. Należy jednak podkreślić, że powinności te nie stanowią istoty świadczenia wykonawcy w umowie o roboty budowlane, dlatego drobne naruszenia tych obowiązków o charakterze akcesoryjnym nie mogą stanowić o niewykonaniu przedmiotu umowy." [Sąd Rejonowy w Toruniu, V GC 580/21, 24.02.2023]
Znaczenie dla BIAP: Istotą umowy BIAP było dostarczenie stanowiska do produkcji 3 typów palet. Funkcja samodzielnego definiowania dowolnych typów palet byłaby jedynie elementem dodatkowym, którego brak nie oznacza niewykonania istoty umowy.
Sąd zwrócił uwagę na kluczowy aspekt - czy przedmiot umowy faktycznie działa:
"W ocenie Sądu gotowość przedmiotu umowy do odbioru świadczy o jego wykonaniu. Z kolei istnienie pewnych wad stwierdzonych przy odbiorze nie dowodzi niewykonania przedmiotu umowy. Czym innym jest bowiem niewykonanie zobowiązania w ogóle, a czym innym nienależyte wykonanie zobowiązania." [Sąd Rejonowy w Toruniu, V GC 580/21, 24.02.2023]
Implikacje dla BIAP: Stanowisko robotyczne działa i produkuje palety zgodnie z umową. Fakt, że INMEX oczekuje dodatkowych funkcji (elastycznego definiowania), nie zmienia faktu wykonania umowy.
Sąd wziął pod uwagę, jak strony zachowywały się po odbiorze:
"Jest więc zupełnie jasne, iż powód upatrywał podstawy do nałożenia na pozwanego kary umownej jedynie w rzekomym opóźnieniu w przedłożeniu zeszytu postępu robót, którego to opóźnienia faktycznie nie było, oraz w rzeczywistym opóźnieniu w przedłożeniu rozliczenia mediów, które jednak nie wchodziło w skład przedmiotu umowy" [Sąd Rejonowy w Toruniu, V GC 580/21, 24.02.2023]
Zastosowanie: INMEX przez długi czas używał stanowiska bez zgłaszania zastrzeżeń co do jego podstawowej funkcjonalności. Dopiero później zaczął domagać się funkcji spoza umowy.
Sąd odniósł się do kwestii standardów i oczekiwań:
"Sąd pragnie jednak przypomnieć, że to do tej drugiej jednostki redakcyjnej umowy odwołuje się § 4 ust. 1 pkt d, który precyzował zakres dokumentacji wchodzącej w skład przedmiotu umowy. Ponadto, skoro kontrakt przewidywał wzajemnie wykluczające się terminy do przedłożenia zeszytu, należało stosować termin względniejszy dla wykonawcy, bowiem to zamawiający (powód) zredagował umowę – in dubio contra proferentem." [Sąd Rejonowy w Toruniu, V GC 580/21, 24.02.2023]
Znaczenie: W przypadku niejasności umowy, interpretuje się ją na korzyść strony, która jej nie redagowała. Jeśli INMEX oczekiwał funkcji elastycznego definiowania, powinien to jasno określić w zamówieniu.
Sąd wziął pod uwagę kontekst realizacji umowy:
"Na marginesie warto zauważyć, że realizacja umowy odbywała się w warunkach obostrzeń pandemicznych – w listopadzie 2020 r. miał miejsce szczyt drugiej fali pandemii C.-19 w Polsce. [...] Wspomniane wyżej przepisy powinny zatem skłaniać powoda do bardziej elastycznego i życzliwego stanowiska w zakresie dochodzenia kar umownych." [Sąd Rejonowy w Toruniu, V GC 580/21, 24.02.2023]
Kontekst BIAP: BIAP wykazuje dobrą wolę, realizując dobrowolnie prace modernizacyjne wykraczające poza umowę, co powinno być brane pod uwagę przy ocenie całości relacji kontraktowych.
Podpisany przez INMEX protokół odbioru bez zastrzeżeń z 31.10.2023 stanowi fundamentalny dowód należytego wykonania umowy w zakresie dostawy stanowiska do produkcji 3 typów palet.
Zgodnie z linią orzeczniczą reprezentowaną przez analizowany wyrok, żądanie funkcjonalności niewchodzących w zakres umowy nie stanowi podstawy do stwierdzenia niewykonania zobowiązania.
Istotą umowy było dostarczenie stanowiska do produkcji 3 konkretnych typów palet. Funkcja "elastycznego definiowania" byłaby jedynie elementem dodatkowym, którego brak nie narusza istoty zobowiązania.
Podobnie jak w analizowanym wyroku dokumentacja miała określone znaczenie, tak w przypadku BIAP dokumentacja DTR precyzyjnie określa możliwości techniczne stanowiska i została zaakceptowana przez INMEX.
Występowanie usterek eksploatacyjnych (które BIAP systematycznie usuwa) nie oznacza niewykonania umowy, szczególnie gdy urządzenie realizuje swoją podstawową funkcję.
Wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu dostarcza silnych argumentów wspierających stanowisko BIAP. Kluczowe jest podkreślanie, że:
Linia orzecznicza reprezentowana przez ten wyrok jednoznacznie wskazuje, że brak funkcjonalności nieobjętych umową nie stanowi podstawy do odstąpienia od wykonanej i odebranej bez zastrzeżeń umowy.