โครงสร้างหน่วยการเรียนรู้ที่ 3
รายวิชา: วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้: ไฟฟ้าในชีวิตประจำวัน
ระดับชั้น: ป.5
ระยะเวลา: 12 ชั่วโมง
1. ผลการเรียนรู้
นักเรียนมีความสามารถในการ:
- อธิบายลักษณะของไฟฟ้าสถิตและยกตัวอย่างการเกิดไฟฟ้าสถิตในชีวิตประจำวัน
- จำแนกวัสดุที่เป็นตัวนำไฟฟ้าและตัวกันไฟฟ้า
- สร้างวงจรไฟฟ้าอย่างง่ายและอธิบายการไหลของกระแสไฟฟ้า
- เปรียบเทียบความสว่างของหลอดไฟฟ้าในวงจรแบบอนุกรมและแบบขนาน
- อธิบายการทำงานของเซลล์ไฟฟ้าและแบตเตอรี่
- ระบุอุปกรณ์ไฟฟ้าในบ้านและอธิบายหน้าที่ของอุปกรณ์แต่ละชนิด
- ปฏิบัติตนอย่างปลอดภัยเมื่อใช้อุปกรณ์ไฟฟ้า
- ให้ความสำคัญกับการประหยัดพลังงานไฟฟ้า
ความคิดรวบยอดหลัก: เข้าใจเกี่ยวกับไฟฟ้าสถิต การนำไฟฟ้า วงจรไฟฟ้าอย่างง่าย และการนำความรู้เกี่ยวกับไฟฟ้าไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน
2. สาระการเรียนรู้
2.1 สาระการเรียนรู้หลัก
ไฟฟ้าสถิต หมายถึง ไฟฟ้าที่เกิดจากการสะสมประจุไฟฟ้าบนผิวของวัตถุ โดยไม่มีการไหลของประจุไฟฟ้า ตัวอย่างเช่น การถูแก้วด้วยผ้าไหม การถูหวีกับเส้นผม
ตัวนำไฟฟ้า หมายถึง วัสดุที่อำนวยให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านได้ง่าย ตัวอย่างเช่น โลหะต่าง ๆ น้ำ และร่างกายมนุษย์
ตัวกันไฟฟ้า หมายถึง วัสดุที่ไม่อำนวยให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่าน ตัวอย่างเช่น ยาง พลาสติก แก้ว และไม้แห้ง
วงจรไฟฟ้า หมายถึง เส้นทางที่อำนวยให้กระแสไฟฟ้าไหลได้ ประกอบด้วย แหล่งจ่ายไฟฟ้า สายไฟ และอุปกรณ์ใช้ไฟฟ้า
วงจรแบบอนุกรม หมายถึง วงจรที่มีเส้นทางเดียว กระแสไฟฟ้าจะไหลผ่านอุปกรณ์ทุกตัวตามลำดับ
วงจรแบบขนาน หมายถึง วงจรที่มีหลายเส้นทาง กระแสไฟฟ้าจะแยกไหลผ่านอุปกรณ์แต่ละตัวแยกกัน
เซลล์ไฟฟ้า หมายถึง อุปกรณ์ที่เปลี่ยนพลังงานเคมีเป็นพลังงานไฟฟ้า เช่น ถ่านไฟฉาย
แบตเตอรี่ หมายถึง การนำเซลล์ไฟฟ้าหลายเซลล์มาต่อเชื่อมกัน
3. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด
ไฟฟ้าเป็นพลังงานที่มีความสำคัญในชีวิตประจำวัน ซึ่งเกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ ได้แก่ ไฟฟ้าสถิตที่เกิดจากการสะสมประจุ และกระแสไฟฟ้าที่เกิดจากการไหลของประจุไฟฟ้า
ไฟฟ้าสถิตเกิดจากการถูสัมผัสกันของวัตถุ ทำให้เกิดการสะสมประจุไฟฟ้าบนผิวหน้าของวัตถุ ส่งผลให้เกิดแรงดึงดูดหรือแรงผลัก
วัสดุต่าง ๆ มีความสามารถในการนำไฟฟ้าแตกต่างกัน แบ่งเป็น ตัวนำไฟฟ้าและตัวกันไฟฟ้า
กระแสไฟฟ้าสามารถไหลได้ในวงจรไฟฟ้าที่ปิด ซึ่งต้องประกอบด้วย แหล่งจ่ายไฟฟ้า สายไฟนำ และอุปกรณ์ใช้ไฟฟ้า
วงจรไฟฟ้าแบ่งเป็น 2 ชนิด คือ วงจรแบบอนุกรมที่มีเส้นทางเดียว และวงจรแบบขนานที่มีหลายเส้นทาง
การใช้ไฟฟ้าอย่างปลอดภัยและการประหยัดพลังงานเป็นสิ่งที่มีความสำคัญยิ่ง
4. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์
สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน
- ความสามารถในการสื่อสาร
- ความสามารถในการคิด
- ทักษะการสังเกต
- ทักษะการค้นหาข้อมูล
- ทักษะการคิดเชิงเหตุผล
- ทักษะการแก้ปัญหา
- ทักษะการทำงานร่วมกัน
- ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต
คุณลักษณะอันพึงประสงค์
- มีวินัยและรับผิดชอบ
- ใฝ่เรียนรู้
- มีสติปัญญา
- มุ่งมั่นในการทำงาน
- รักความปลอดภัย
5. ชิ้นงาน/ภาระงาน (รวบยอด)
- แผนผังความคิด เรื่อง "ไฟฟ้าในชีวิตประจำวัน"
- โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง "อุปกรณ์ไฟฟ้าในบ้านฉัน"
6. การวัดและการประเมินผล
6.1 การประเมินก่อนเรียน
- วิธีการวัด: ตรวจสอบแบบทดสอบก่อนเรียน
- เครื่องมือ: แบบทดสอบก่อนเรียน
- เกณฑ์การประเมิน: ประเมินตามสภาพจริง
6.2 การประเมินระหว่างการจัดกิจกรรม
1) ไฟฟ้าสถิต
- วิธีการวัด: ตรวจสอบใบงาน และประเมินการทดลอง
- เครื่องมือ: ใบงานที่ 1 และแบบประเมินการทดลอง
- เกณฑ์การประเมิน: ระดับดี (3)
2) ตัวนำไฟฟ้า-ตัวกันไฟฟ้า
- วิธีการวัด: ตรวจสอบใบงาน และประเมินการทดลอง
- เครื่องมือ: ใบงานที่ 2 และแบบประเมินการทดลอง
- เกณฑ์การประเมิน: ระดับดี (3)
3) วงจรไฟฟ้า
- วิธีการวัด: ตรวจสอบใบงาน และประเมินการสร้างวงจร
- เครื่องมือ: ใบงานที่ 3 และแบบประเมินการสร้างวงจร
- เกณฑ์การประเมิน: ระดับดี (3)
4) เซลล์ไฟฟ้า
- วิธีการวัด: ตรวจสอบใบงาน และประเมินการทดลอง
- เครื่องมือ: ใบงานที่ 4 และแบบประเมินการทดลอง
- เกณฑ์การประเมิน: ระดับดี (3)
5) ความปลอดภัย
- วิธีการวัด: สังเกตพฤติกรรม
- เครื่องมือ: แบบสังเกตพฤติกรรม
- เกณฑ์การประเมิน: ระดับดี (3)
6.3 การประเมินหลังเรียน
- วิธีการวัด: ตรวจสอบแบบทดสอบหลังเรียน
- เครื่องมือ: แบบทดสอบหลังเรียน
- เกณฑ์การประเมิน: ร้อยละ 70
7. กิจกรรมการเรียนรู้
แนวคิด/รูปแบบการสอน: แบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es)
- แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1: ไฟฟ้าสถิต (2 ชั่วโมง)
- แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2: ตัวนำไฟฟ้าและตัวกันไฟฟ้า (2 ชั่วโมง)
- แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3: วงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม (2 ชั่วโมง)
- แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4: วงจรไฟฟ้าแบบขนาน (2 ชั่วโมง)
- แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5: เซลล์ไฟฟ้าและแบตเตอรี่ (2 ชั่วโมง)
- แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 6: ความปลอดภัยและการประหยัดไฟฟ้า (2 ชั่วโมง)
รวมเวลา: 12 ชั่วโมง
8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้
8.1 สื่อการเรียนรู้
เอกสารประกอบการเรียนรู้
- หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 ไฟฟ้าในชีวิตประจำวัน
- หนังสือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 1
ใบงาน
- ใบงานที่ 1 เรื่อง การทดลองไฟฟ้าสถิต
- ใบงานที่ 2 เรื่อง การทดสอบตัวนำไฟฟ้า
- ใบงานที่ 3 เรื่อง การสร้างวงจรไฟฟ้า
- ใบงานที่ 4 เรื่อง การทดลองเซลล์ไฟฟ้า
วัสดุอุปกรณ์การทดลอง
- หวี แก้ว ผ้าไหม กระดาษฉีก
- ถ่านไฟฉาย หลอดไฟฟ้าขนาดเล็ก สายไฟ
- วัสดุต่าง ๆ เช่น เหรียญ ยางลบ ไม้ พลาสติก
- อุปกรณ์ทดลองวงจรไฟฟ้า
สื่อเสริมการเรียนรู้
- แผนผังไฟฟ้าในบ้าน
- รูปภาพอุปกรณ์ไฟฟ้าต่าง ๆ
- วิดีโอการใช้ไฟฟ้าอย่างปลอดภัย
8.2 แหล่งการเรียนรู้
- ห้องเรียน
- ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์
- บ้านของนักเรียน
- ห้องสมุด
- อินเทอร์เน็ต (เว็บไซต์ที่เหมาะสมกับเด็ก)