1-3 Darslar uchun Excel Mashqlari
📊 DARS 1: Data Foundations & Descriptive Statistics
Exercise 1.1: E-commerce Savdo Ma'lumotlari
Ma'lumotlar: 30 kunlik onlayn do'kon savdo ma'lumotlari (dollarda)
1250, 1420, 1680, 1350, 1580, 1780, 1450, 1620, 1850, 1320,
1720, 1480, 1560, 1690, 1380, 1750, 1490, 1640, 1520, 1760,
1430, 1590, 1670, 1410, 1550, 1710, 1460, 1630, 1790, 1540
Topshiriqlar:
- Excel A1:A30 hujayralariga ma'lumotlarni kiriting
- Mean, Median, Mode larni hisoblang (=AVERAGE, =MEDIAN, =MODE formulalari)
- Range, Variance, Standard Deviation larni toping (=MAX-MIN, =VAR.S, =STDEV.S)
- Histogram yarating (Insert → Charts → Histogram)
- Box Plot chizing (Insert → Charts → Box and Whisker)
Qo'shimcha savollar:
- Qaysi kun eng ko'p/kam savdo bo'lgan?
- Standard deviation nimani anglatadi?
- Outlier lar bormi?
Exercise 1.2: Restaurant Mijozlar Ma'lumoti
Ma'lumotlar: Haftalik mijozlar soni (7 hafta, har kuni)
Dushanba: 45, 52, 48, 55, 50, 47, 53
Seshanba: 38, 44, 41, 46, 42, 39, 45
Chorshanba: 42, 49, 45, 51, 47, 43, 50
Payshanba: 48, 55, 52, 58, 54, 49, 56
Juma: 62, 69, 65, 71, 67, 63, 70
Shanba: 75, 82, 78, 84, 80, 76, 83
Yakshanba: 68, 75, 71, 77, 73, 69, 76
Topshiriqlar:
- Ma'lumotlarni jadval ko'rinishida tartiblab kiriting
- Har kun uchun o'rtacha mijozlar sonini hisoblang
- Eng band va eng sokin kunlarni aniqlang
- Har kun uchun standard deviation ni toping
- Line chart yaratib, hafta davomidagi trend ni ko'rsating
Exercise 1.3: Xodimlar Maoshi Tahlili
Ma'lumotlar: Kompaniya xodimlari oylik maoshi (dollar)
Lavozim: Manager, Developer, Designer, Sales, HR, Marketing, Finance
Maosh: 8500, 7200, 6800, 5500, 6200, 6500, 7000
Tajriba: 8, 5, 4, 3, 6, 5, 7 (yillar)
Topshiriqlar:
- Scatter plot yarating (Tajriba vs Maosh)
- Eng yuqori va eng past maoshli lavozimlarni aniqlang
- Maosh taqsimotining normal yoki skewed ekanligini aniqlang
- Quartile larni hisoblang (=QUARTILE.INC formula)
- Coefficient of Variation ni toping (Standard Deviation / Mean × 100)
🎲 DARS 2: Probability & Distributions
Exercise 2.1: Binomial Distribution - Email Marketing
Scenario: Kompaniya 200 ta email yuboradi, har birining ochilish ehtimoli 8%
Topshiriqlar Excel da:
- A1 hujayraga n=200, B1 ga p=0.08 yozing
- C1:C20 ga 0 dan 19 gacha raqamlar yozing (x qiymatlari)
- D ustunida BINOM.DIST formulasi bilan ehtimolliklarni hisoblang
- Bar chart yarating
- Expected value va Standard deviation ni hisoblang
Formulalar:
- D1:
=BINOM.DIST(C1,$B$1,$A$1,FALSE)
- Expected:
=A1*B1
- Std Dev:
=SQRT(A1*B1*(1-B1))
Savollar:
- Aynan 15 ta email ochilish ehtimoli?
- 10 tadan kam ochilish ehtimoli?
- Eng ehtimoli ko'p natija?
Exercise 2.2: Poisson Distribution - Call Center
Scenario: Call center ga soatiga o'rtacha 18 ta qo'ng'iroq keladi
Topshiriqlar:
- Lambda = 18 deb oling
- 0 dan 35 gacha x qiymatlari uchun Poisson ehtimolliklarini hisoblang
- Chart yarating
- 20 dan ko'p qo'ng'iroq kelish ehtimolini toping
Formulalar:
- Poisson PMF:
=POISSON.DIST(x,lambda,FALSE)
- Cumulative:
=POISSON.DIST(x,lambda,TRUE)
Exercise 2.3: Normal Distribution - Sales Forecasting
Scenario: Kunlik savdo Normal(μ=2500, σ=400) ga teng taqsimlangan
Topshiriqlar:
- μ=2500, σ=400 parametrlarini o'rnating
- 1500 dan 3500 gacha qiymatlar uchun PDF ni hisoblang
- Bell curve chizing
- P(X > 3000) ni toping
- 90% ehtimol bilan qaysi oraliqda savdo bo'lishini aniqlang
Formulalar:
- PDF:
=NORM.DIST(x,mu,sigma,FALSE)
- CDF:
=NORM.DIST(x,mu,sigma,TRUE)
- Inverse:
=NORM.INV(probability,mu,sigma)
Exercise 2.4: Central Limit Theorem Simulation
Topshiriq: Exponential distribution dan sample lar olib CLT ni ko'rsatish
Qadamlar:
- 1000 ta exponential random number generate qiling (=EXPON.INV(RAND(),lambda))
- Har 30 tasidan sample mean larini hisoblang
- Sample mean larning histogram ini yarating
- Normal distribution bilan solishtiring
🎯 DARS 3: Sampling & Estimation
Exercise 3.1: Confidence Interval - Mijoz Qoniqishi
Ma'lumotlar: 50 ta mijozning qoniqish ballari (1-10 scale)
8.2, 7.5, 9.1, 6.8, 8.7, 7.9, 8.5, 9.3, 7.2, 8.8,
7.6, 8.9, 8.1, 7.4, 9.0, 8.3, 7.7, 8.6, 9.2, 7.8,
8.4, 7.1, 8.0, 9.4, 7.3, 8.5, 7.9, 8.7, 8.2, 9.1,
7.5, 8.3, 8.9, 7.6, 8.1, 9.0, 7.8, 8.4, 7.2, 8.6,
8.8, 7.4, 9.2, 8.0, 7.7, 8.5, 9.3, 7.9, 8.1, 8.3
Topshiriqlar:
- Sample mean va standard deviation ni hisoblang
- Standard Error ni toping
- 90%, 95%, 99% confidence interval lar yarating
- Population mean 8.0 deb faraz qilsak, bizning sample significant mi?
Formulalar:
- Standard Error:
=STDEV.S(range)/SQRT(COUNT(range))
- CI Lower:
=AVERAGE(range)-CONFIDENCE.T(alpha,STDEV.S(range),COUNT(range))
- CI Upper:
=AVERAGE(range)+CONFIDENCE.T(alpha,STDEV.S(range),COUNT(range))
Exercise 3.2: Sample Size Calculation
Scenarios: Turli business case lar uchun kerakli sample size ni hisoblash
Case 1: Market Research
- Target margin of error: ±2%
- Confidence level: 95%
- Expected proportion: 60%
Case 2: Quality Control
- Target margin of error: ±$100
- Confidence level: 99%
- Population std deviation: $800
Case 3: Customer Survey
- Target margin of error: ±5%
- Confidence level: 90%
- Population size: 5000
- Expected proportion: 40%
Formulalar:
- Proportion:
=(1.96^2*p*(1-p))/E^2
- Mean:
=(1.96*sigma/E)^2
- Finite population correction:
=n/(1+(n-1)/N)
Exercise 3.3: Sampling Bias Analysis
Dataset: 1000 ta virtual customer ma'lumoti
Demografik guruhlar:
- Yosh: 18-25 (200), 26-35 (300), 36-45 (250), 46-60 (150), 60+ (100)
- Mintaqa: Shahar (600), Qishloq (400)
- Daromad: Past (300), O'rtacha (500), Yuqori (200)
Topshiriqlar:
- Simple Random Sample (100 ta) yarating
- Stratified Sample (yoshlar bo'yicha) yarating
- Cluster Sample (mintaqa bo'yicha) yarating
- Har usulning bias ni tahlil qiling
- Qaysi usul eng yaxshi representation beradi?
Exercise 3.4: Confidence Interval Comparison
Ma'lumotlar: Turli sample size lar bilan bir xil population dan
Sample 1 (n=10): 45, 52, 38, 61, 47, 54, 49, 58, 42, 56
Sample 2 (n=25): 48, 53, 45, 59, 50, 44, 57, 51, 46, 55, 49, 58, 52, 47, 54, 48, 56, 50, 45, 59, 53, 46, 57, 51, 49
Sample 3 (n=50): [50 ta ma'lumot beriladi]
Topshiriqlar:
- Har sample uchun 95% CI ni hisoblang
- CI width larni solishtiring
- Sample size ning CI ga ta'sirini tahlil qiling
- Qaysi sample eng aniq natija beradi?
Exercise 3.5: A/B Testing Analysis
Scenario: Website da ikki xil design test qilinmoqda
Version A:
- Visitors: 2500
- Conversions: 125
- Conversion rate: 5.0%
Version B:
- Visitors: 2800
- Conversions: 168
- Conversion rate: 6.0%
Topshiriqlar:
- Har version uchun 95% confidence interval yarating
- Standard Error larni hisoblang
- Ikki version orasidagi farq significant mi?
- Qaysi version yaxshiroq performance ko'rsatadi?
- Test davom etish kerakmi yoki yakunlash mumkinmi?
🔧 UMUMIY TOPSHIRIQLAR
Combined Exercise: Restaurant Chain Analysis
Scenario: Restaurant chain 5 ta filialining performance tahlili
Ma'lumotlar har filial uchun (30 kun):
- Kunlik savdo (dollarda)
- Mijozlar soni
- O'rtacha check miqdori
- Customer satisfaction score
Vazifalar:
- Descriptive analysis: Har filial uchun asosiy statistikalarni hisoblang
- Distribution analysis: Qaysi distribution type ga mos keladi?
- Confidence intervals: Har filial performance uchun CI yarating
- Sampling strategy: Yangi filial ochish uchun market research sample size ni aniqlang
- Comparison: Eng yaxshi va eng yomon performance ko'rsatgan filiallarni aniqlang
Business Case: Product Launch Analysis
Scenario: Yangi mahsulot launch qilish uchun market research
Kerakli tahlillar:
- Sample size determination: Nechta consumer survey qilish kerak?
- Confidence interval: Expected demand range
- Risk analysis: Launch risk factors (probability approach)
- Distribution modeling: Sales forecast distribution
Excel Skills:
- Data visualization
- Statistical functions
- Scenario analysis
- Chart creation
- Formula optimization
📝 SUBMISSION FORMAT
Har exercise uchun Excel fayl taqdim eting quyidagi sheet lar bilan:
- Data - Asl ma'lumotlar
- Calculations - Formulalar va hisob-kitoblar
- Charts - Vizualizatsiyalar
- Analysis - Xulosalar va tafsir
Fayl nomi: StudentName_Exercise1_1.xlsx
Due date: Har dars tugagandan 1 hafta ichida